تشخیص و برطرف کردن بيماري لايم

ixodeswcms

بيماري لايم يك بيماري التهابي اپيدميك است كه بطور معمول در تابستان با ضايعات پوستي مشخصErythma chronicum migrans (ECM) همراه با سردرد ، سفتي گردن ، دردهاي عضلاني ، دردهاي مفصلي ، بيقراري ، خستگي ، و تورم غده هاي لنفاوي شروع مي شود. برخي از بيماران ممكن است به بيماري مننگوانسفاليت ميكارديت يا درد مهاجر عضلاني- استخواني دچار شوند. سپس بيماران ممكن است به آرتريت مزمن در مفاصل بزرگ به ويژه زانوها مبتلا شوند.اين بيماري پس از شيوع در بين بچه هاي شهر Lyme  در آمريكا به شكل آرتريت التهابي در سال 1975 توصيف شد.

 

 ناقل اصلي اين بيماري كنه هاي جنس Ixodes بوده  و تا بحال 5 گونه از آن به عنوان ناقل گزارش شده است. بطوريكه در آمريكا ناقل اصلي Ixodes demmini  و در اروپا I.ricinus بوده كه از اروپا تا مسكو انتشار داشته و در ايران نيز در استانهاي شمالي كشور به وفور انتشار دارد.

عامل بيماري Borrellia burgdoferi  بوده که Burgdoferi  اولين بار در سال 1982 اسپيروكت را از كنه Ixodes demmini جدا كرده و با تزريق آن به خرگوش مجددا همان بيماري را ايجاد كرد.تا بحال از چندين پستاندار و پرنده آن را جدا كرده اند. بيماري به همان خوبي پستانداران در پرندگان نيز آلوده كننده بوده و لذا پرندگان به دليل توانايي در انتشار بيماري در داخل و بين قاره ها اهميت دارند.

انتشار بيماري:

اين بيماري در شمال شرق ، غرب و 32 ايالت آمريكا و در تمام كشورهاي اروپايي ، جين و ژاپن انتشار دارد.

در طي مطالعاتي كه در طي سالهاي 70-1367 در استانهاي شمالي كشور انجام شد از تعداد 7237 مورد كنه I.ricinus خوشبختانه هيچيك از كنه هاي جمع آوري شده آلوده به بورليا نبوده اند و لذا وجود بيماري در ايران منتفي است ولي با توجه به مسافرت ايرانيان به اروپا و آمريكا از يك طرف و نيز وجود ناقل با وفور بالا در استانهاي شمالي كشور پتانسيل ورود و انتشار بيماري همواره وجود دارد.

تب Q

يك بيماري ريكتزيايي بوده كه عامل آن كوكسيلا بورنتي Coxiella burneti و ناقل آن كنه هاي آرگازيده و ايكسوديده مي باشند.بيماري كم و بيش انتشار جهاني داشته و اصولا بيماري جوندگان و پستانداران كوچك و چهارپايان اهلي است بيماري به راحتي به افرادي كه از شير يا فراورده هاي دامي آلوده تغذيه كنند منتقل مي شود ، انتقال از راه تخم وجود دارد.

تولارمي

تولارمي يك بيماري باكتريايي است كه عامل آن پاستورلا تولارنسيس يا فرانسيسلاتولارنسيس   (Francisella tularensis = Pasteurella tularensis ) است . انتشار بيماري در آمريكاي شمالي ، اروپا و آسيا بخصوص كشور ژاپن بوده اين بيماري عمدتا خرگوشها را مبتلا كرده ولي در جوندگان كوچك و پرندگان هم ديده مي شود.بيماري در انسان  معمولا با روشهاي مستقيم مثل تماس با حيوان آلوده زنده وجسم آنها و يا غير مستقيم از طريق خوردن گوشت آلوده خام و يا نيم پز ،نوشيدن آب آلوده ، و نيز گزش انواع كنه سخت  و مگسهاي كريزوپس ديسكالس Chrysops discalis  در هنگام خونخواري ايجاد مي شود.

كنترل

همانطوريكه مي دانيم كنه ها داراي دو نوع زندگي اهلي و وحشي هستند لذا جهت مبارزه با آن شناسايي محل زيست ، پناهگاههاي معمولي ، بيولوژي ، وسعت انتشار ، نوع ميزبان ، نحوه سير تكاملي و بيماريزايي آن اهميت دارد. بنابراين بعد از جمع آوري اين اطلاعات است كه مي توان روش مناسب براي مبارزه و كنترل كنه را انتخاب كرد.

تاكنون روشهاي متعددي براي کنترل جمعيت كنه ها در نقاط مختلف دنيا بكار رفته است كه به شرح مختصر برخي از آنها مي پردازيم.

بهسازي محيط

در مورد كنه هايي كه به زيستن در اماكن انساني سازش يافته و قسمتي از سير تكاملي خود را در شكاف ديوار يا چوب مي گذرانند . نظافت منزل ، بنا نمودن اماكن با اصول بهداشتي ، بكار بردن مصالح ساختماني مناسب ، بطوريكه درزها و شكافهايي كه ماواء و پناهگاه اين كنه هاست به حد اقل برسد. از جمله مسائلي است كه رعايت آن از اهميت زيادي در كنترل كنه ها برخوردار است.

مبارزه مكانيكي

سوزاندن كلبه هاي آلوده ، جمع آوري كنه هاي ناقل ، استفاده از پشه بند در مناطق آلوده به منظور حفاظت فردي در مقابل گزش كنه ها

نظر به اينكه تاريكي موقعيت مناسبي براي حمله كنه ها به انسان براي خونخواري است لذا بايستي در محلهاي آلوده تا حد امكان با ايجاد روشنايي كافي در محل استراحت از نزديك شدن كنه هاي اورنيتودورس جلوگيري كرد.

جدا نمودن کنه از روي ميزبان

 كنه ها را ممكن است با كندن از ميزبان جدا كرد ولي اين عمل بخصوص در مورد ايكسوديده ها آسان نيست

  • اندكي كاپيتولوم را به داخل فشار داده تا دندانه هاي هيپوستوم كه در زير جلد محكم شده آزاد شود تا از جدا شدن سر و ماندن آن در زير پوست جلوگيري شود. زير در صورت باقي ماندن سر در پوست باعث ايجاد عفونتهاي ثانويه مي شود.
  • آتش سيگار
  • ماليدن روغن كرچك ، پارافين طبي ، وازلين ، لاك ناخن ، براي مسدود كردن راه تنفسي تا كنه به آهستگي در اثر عدم تماس ميزبان را ترك كند.
  • بهترين روش آغشته كردن كنه به مواد بيهوش كننده مثل كلروفرم ، اتر ، استيل استات ، بنزن و مواد مشابه ديگر بوده كه بعد از بيهوشي با دقت و به آهستگي آن را خارج نمود.

مبارزه بيولوژيكي

بدون ترديد امروزه مبارزه بيولوژيك يكي از روشهاي مهم در مبارزه با بندپايان مي باشد و آن استفاده از حشرات شكارچي و يا پارازيت ها و ميكرو ارگانيسم هاي مولد امراض است كه در اين راستا مي توان به مطالعات آزمايشگاهي لارو بيد لباس Tineda biselliella كه بر روي تخمها و لارو كنه اورنيتودروس موبوتا O.moubata تغذيه مي كنداشاره كرد.در ايران نوعي سوسک از راسته Coleoptera  مشاهده گرديد.

مبارزه ژنتيكي

يكي ديگر از روشهاي مبارزه با كنه اورنيتودروس تولوزاني استفاده از نرهاي عقيم است كه توسط اشعه هاي يونسازX و يا Y ويا تركيبات شيميايي عقيم كننده ايجاد مي شود.اين روش يكي از بهترين و موثرترين راههاي مبارزه برعليه ناقلين شناخته شده است اين شيوه علاوه بر ممتاز بودن بر اساس تكنيك آن و عدم وجود اشكالات ساير طرق نظير مقاومت ناقلين ، آلودگي محيط زيست اختصاصي بودن نيز به آن اضافه مي شود.

فرمونهاي جنسي: با استفاده از فرمونهاي جنسي  کنه ها را سردرگم نموده و سپس به وسيله کنه کش ها آنها را از بين مي برند

آنتي بيوتيك:  جهت پاك كردن آلودگي بورليايي كنه ها به وسيله آنتي بيوتيك در اين روش به حيوانات ميزبان كنه ناقل بورليا آنتي بيوتيك تزريق مي كنند اينكار سبب مي شود تا كنه آلوده به بورليا به هنگام خونخواري از دام بطور غير مستقيم آنتي بيوتيك را خورده و در نتيجه بورلياي موجود در بدن آنها نيز نابود گردد.

تجربيات فوق نشان داد كه اگر كنه آلوده به بورليا تنها يك بار از خون آنتي بيوتيك دار مصرف كند تمام بورلياي موجود در بدن و اعضاي مختلف آن از سيستم عصبي گرفته تا غدد مترشحه بزاقي و مايع كوكسال و تخمدان از بين مي روند و در نتيجه بورليا به نسل بعدي هم منتقل نمي شود . هر چند پياده كردن اين روش در سطح وسيع مبارزه و ريشه كني تبهاي بازگرد آسان ، كم خرج و بي ضرر است ولي گذشته از مسائل اجرايي با مشكل مقاومت بورلياها در برابر آنتي بيوتيك مواجه خواهيم شد

واکسيناسيون : انجام واکسيناسيون دامها جهت محافظت از دامها در برابر بيماري هاي منتقله بوسيله کنه   اين واکسنها را روي دام تزريق نموده که باعث مي شود سلولهاي معده کنه تخريب گرددو نتيجه باروري کنه ها کاهش مي يابد.

مبارزه شيميايي:

0 سمپاشي اماکن داخلي( انساني و حيواني)

0 سمپاشي اماکن خارجي

0 سمپاشي مراتع: کوتاه نگاه داشتن چمنزارها و علفزارها بيرون منازل،  و سپس سمپاشي آنها

  0 حمام ضد کنه:  استفاده از حمام ضد کنه براي دامها .

استفاده از دور کننده هاRepellents

اين مواد بر روي پوست، لباسها، توري و … قابل استفاده مي باشند. مواد دور کننده مهم شامل: Benzylenoate، Butyl ethyl propanediol، DEET N,N, Diethyl-mata-toluamide،Dibutyl phthalate ، Dimethyl phthalate، Ethyl hexan-diol،Butopyronoxyl، 2-chlorodiethylbenzamide،Permethrin، Eucalyptus، Neem oil،Citronella oil مي باشند.مواد دور کننده بر روي پاها، صورت، دستان، گوشها، گردن، بازوها و زانوها قابل استفاده مي باشند. .

ارسال شده در 24 مهر 1395 توسط