راسته آستيگماتا خانواده ساركوپتيده

scabies_s1a_mite

مايتهاي مولد بيماري جرب (خارش )در انسان به گونه هاي ساركوپت اسكابيه تعلق دارندالبته مايت ها ي مشابهي وجود دارند كه برروي تعداد زيادي از حيوانات اهلي و وحشي زندگي مي كنند.انتشار ساركوبت اسكابيه داراي انتشار جهاني است .

اهميت پزشكي :

ساركوبت اسكابيه ناقل بيماري نبوده ولي استقرار آن بر روي بدن انسان حالتي را ايجاد مي كند كه به آن گال يا جرب يا اسكابئي ، آكاريازيس ، خارش نروژي ، جرب پوسته دار ، يا خارش هفت ساله مي گويند. در ديگر پستانداران به آن كچلي ساركوپتي و در پرندگان پا فلسي گويند.

مرفولوژي

اندازه مايت هاي ماده 3/0 تا 45/0 ميلي متر بوده و رنگ آنها متمايل به سفيد و به شكل مدور است كه در قسمت پشتي كاملا محدب و در سطح شكمي پهن است . بالغ داراي چهارجفت پاي كوتاه استوانه اي شكل بوده كه هر يك به پنج قسمت حلقه مانند تقسيم مي شود.

نرهاي بالغ كوچكتر از ماده ها بوده و اندازه آنها بين 20/0 تا 25/0 ميلي متر است آخرين جفت پاهاي آنها علاوه بر جفت پاهاي جلويي داراي بادكش است در حاليكه ماده ها فقط دو جفت پاهاي جلويي داراي بادكش مي باشند.و لذا به راحتي از يكديگر قابل تشخيص هستند.

دوره زندگي

مايت هاي اسكابيه در محل هايي از پوست كه ظريف و چين خورده است مانند بين انگشتان ،مچ ها ، آرنج ها پاها ، آلت تناسلي . زير بغل مستقر مي شوند. اكثر مايت ها 63% روي دستها و مچ ها و حدود 11%بر روي آرنج ها يافت مي شوند. ماده تقريبا يكساعت بعد از قرار گرفتن بر روي پوست خود را در آن پنهان كرده و روزانه 3-2 ميلي متر دالانهاي پيچ در پيچ حفر مي كنند. كه از سطح پوست قابل رويت است ماده ها در هر دالاني 6-4 تخم به قطر 150 – 100 ميكرون قرار داده تخمها بعد از 5-3 روز باز شده لاروهاي كوچك شش پا كه شبيه بالغين بوده از آن خارج مي شود لاروها 3-2 روز بعد پوست اندازي كرده تبديل به نمف 8 پا شده سپس يك پوست اندازي كرده تبديل به بالغ مي شود ،نر و ماده در سطح پوست و يا محل استقرار ماده در زير پوست جفت گيري كرده مايت ماده بعد از جفت گيري شروع به نقب زدن كرده و تقريبا 5-4 روز بعد تخم ريزي را در دالانها شروع مي كند.دوره زندگي از تخم به تخم31-14 روز مي باشد . مايت ماده ممكن است 2-1 ماه بر روي انسان زندگي كرده و در صورت دور شدن از انسان و قرار گرفتن درشرايط مناسب 10-7 روز و بطور عادي 4-2 روز زنده مي ماند.

گال فقط از طريق تماس نزديك منتقل شده ولذا يك بيماري فاميلي بوده كه بيشتر در بين كساني كه در تماس نزديك با هم بوده شيوع دارد. براي انتقال مايت اسكابيه از شخصي به شخص ديگر تقريبا 20-15 دقيقه زمان لازم است . بروز بيماري گال غالبا درجنگ و مصيبت هاييي مثل سيل ، زلزله ،قحطي و هنگاميكه تعداد زيادي افراد در يك محل مي خوابند و زندگي مي كنند افزايش مي يابد. 100 دقيقه حرارت 50 درجه ، تناوب در استفاده از لباس و وسايل خواب ومصرف نكردن آنها به مدت 4 روز ،شتشو دادن و اطو كردن لباس مايتها را ازبين مي برد.

چگونگي كشف و تشخيص آلودگي ساركوپتي

اسكابئي در انسان با ديدن تونل هاي پيچ در پيچ باريك مايت هاي ماده قابل تشخيص است. اين تونل ها در پوست هاي روشن واضح تر از پوست هاي تيره است . فضولات دفع شده مايت ها به صورت لكه هاي فلفل مانند بوده كه بعضا از روي پوست قابل مشاهده است براي برداشتن مايت و تشخيص آن توسط افراد مبتدي بهتر است از عينكهاي ساعت سازي استفاده شود.به همين منظور مي توان با استفاده از فرو كردن سوزنهاي تشريح نوك تيز در انتهاي تونل ها خصوصا بين انگشتان و مچ ها و انتقال مايت هايي كه به نوك سوزن مي چسبند به روي يك لام خشك آن را مونته كرد.و در زير ميكروسكوپ با بزركنماي 40 به مطالعه پرداخت . اكثر بيماران 15-1 وفقط حدود 3% افراد بيش از 50 مايت دارند . ولي بطور متوسط تعداد مايت هاي ماده بر روي هر فرد 11 عدد است.

جوشهاي فوليكولي مانند كه در روي قسمتهاي مختلف بدن مثل كفل ، اطراف كمر ، شانه ، بازوها ،و قوزك پا ظاهر مي شود پاسخ به حساس شدن بيمار و عكس العمل آلرژيك است كه به وسيله مايت هاي ايجاد شده است . اين جوشها در افراديكه اولين بار آلوده شده اند 6-4 هفته و در افراديكه قبلا آلوده بودند چند روز بعد از آلودگي ظاهر شده و تا چند هفته بعد از نابود شدن مايتهاي  باقي مي ماند.

ناراحتي هاي شديد كه خصوصا در شب و به دنبال خارش شديد ايجاد مي شود ممكن است بعضا باعث بوجود آمدن آلودگي ثانوي ، دمل ، جوش چركين ، اگزاما ، زردخم شده و باعث پنهان شدن علائم بيماري اصلي شوند.

درمان

تمام موارد گال را مي توان درمان كرد و مقاومتي وجود ندارد و در صورت بوجود آمدن آلودگي ثانوي بايستي درمان جداگانه انجام داد از آنجاييكه تعداد زيادي از مبتلايان نظافت را رعايت نكرده لذا استحمام قبل از درمان توصيه مي شود . ولي درمواقع اپيدمي و مواردي كه لازم است تعداد زيادي افراد با هم تحت درمان قرار بگيرند استحمام لازم نيست.

يكي از داروهاي مورد استفاده بنزيل بنزوات 25%-20% است كه بر روي بدن از گردن به پايين مي مالند. بيمار مي تواند بعد از 10-5 دقيقه كه بدنش خشگ شد لباس بپوشد

يك دوره درمان موثر غالبا منجر به بهبودي كامل مي شود ولي با اينحال تكرار درمان در 3 روز بعد توصيه مي شود

در اينگونه بيماري ها كه خاصيت واگيري شديدي دارند بهتر است تمام افرادي كه در تماس نزديك با يكديگر هستند با هم تحت درمان قرار بگيرند.زيرا درمان افراد به تنهايي كافي نبوده و بيماري سريعا بر مي گردد.

بيماري گال بيشتر در جوامعي كه آب كافي نداشته و فقر بهداشتي دارند فراوانتراز جاي است كه

داراي آب لوله كشي شده و امكانات فراوان براي شتشو دارند اما در سالهاي اخير طبق گزارش از منابع مختلف در جوامع پيشرفته مانند کشور آمريکا در بين طبقات مرفه جامعه موارد بيماري مشاهده شد.

ارسال شده در 25 مهر 1395 توسط