كنه ها ، مايت ها ؛ بيماريهاي منتقله و راههاي كنترل

tick-generic-120829

 

هر چند عقربها و عنكبوتها به لحاظ داشتن نيشها و گزش هاي سمي براي انسان خطرناكند ولي از نظر پزشكي داراي اهميت زيادي نبوده بلكه كنه ها و مايت ها با داشتن گونه هايي كه انگل خارجي و يا ناقل بيماري مي باشند،داراي اهميت زيادي هستند.

شكل خارجي بالغين (زير رده آكارينا Morphologyl Acarina

در تمام عنكبوتيان سر و سينه با هم يكي شده و قسمتي از بدن را تشكيل مي دهند كه به آن Prosoma =Cephalothorax  مي نامند . در بعضي از عنكبوتيان از قبيل عقربها و عنكبوتها پروزوما از شكم Epistosoma  كاملا مشخص است ولي در بسياري از مايت ها و تمامي كنه ها دو قسمت نامبرده با هم يكي شده و بخش كم و بيش بيضوي به نام ايديوزوما Idiosoma را تشكيل مي دهند.

 كنه ها و مايت ها فاقد بال ، آنتن و يا چشم مركب هستند ولي داراي چند چشم ساده هستند ، در مرحله نمف و بلوغ داراي چهار جفت پا مي باشند.

قطعات دهاني از قسمت قدامي ايديوزوما خارج شده و به آن سر مجازيCapitulum مي گويند و شامل:

  • يك قسمت پايه اي حلقه اي شكل به نام Basis capitulum
  • يك زوج پالپ حساسه چهاربندي به نام پديپالپ ، Pedipalp
  • يك زوج قطعه دهاني برنده و سوراخ كننده به نام كليسر Chelicerae ,
  • يك لب بالايي برجسته به نام Hypostome
  • يك لب پاييني كم رشد كرده به نام اپيستوم Epistome

پديپالپ ها عضو حساسه بوده و با ضمائم دهاني وارد پوست نمي شود. در كنه ها( نه مايت ها) هيپوستوم در سطح شكمي دندانه دار بوده وهمراه با يك زوج كليسر براي سوراخ كردن پوست ميزبان بكار مي رود . در اين زير رده آرواره بالا وپايين وهيپوفارنكس وجود ندارد.

منافذ تنفسي يا تراشه ها در كنه ها اسپيراكل Spiracle يا استيگمات Stigmata خوانده مي شود .تعداد و طرز قرارگرفتن اين منافذ و نيز شكل دستگاه تنفس اساس طبقه بندي رده آكارينا به تقسيمات كوچكتر و راسته ها مي باشد.

دگرديسي :Metabmorphism

دگرديسي كنه ها از نوع ساده مي باشد .تقريبا تمام كنه ها و مايت ها ي مهم پزشكي تخم گذار بوده و در اثر باز شدن تخم موجوداتي بوجود مي آيند كه شبيه به بالغ ولي بسيار كوچكتر هستند. فقط سه جفت پا داشته كه لارو ناميده مي شوند. لاروها بعد از پوست اندازي تبديل به نمف Nymph شده كه از لارو بزرگتر بوده و داراي چهار جفت پا بوده ولي از بالغين كوچكتر بوده و دستگاه تناسلي آنها كامل نمي باشد.نمفها ممكن است قبل از رسيدن به بلوغ يك (كنه هاي سخت ) يا چندين بار (كنه هاي نرم )پوست اندازي كنند. مراحل لاروي و نمفي كنه ها ممكن است از نظر عادات زندگي و احتياجات غذايي شبيه بالغ بوده و يا كم و بيش با هم فرق داشته باشند.

مراحل زندگي كنه نرم = تخم- لارو – نمف (چندين مرحله) – بالغ

 Life Cycle soft tick:  Egg- Larva- Nymph1, Nymph2,….- Adulth

مراحل زندگي كنه سخت = تخم – لارو – نمف (فقط يك مرحله) – بالغ

Life Cycle hard tick:  Egg- Larva- Nymph- Adulth

 اهميت پزشكي          Medicaly Important   

  • كنه ها درخونخواري بسيار مصرند.زيرا تا خونخواري نكنند قادر به زاد و ولد نيستند
  • نر و ماده هر دو خونخوارند
  • برخي کنه ها بدون اينکه تغذيه کنند مدت زيادي مي توانند زنده بمانند
  • تغذيه آهسته دارند و همين امر سبب مي شود استعداد آنها در انتقال بيماري زياد شود.
  • داراي دشمنان طبيعي خاصي نيستند
  • داراي ميزبانهاي متعددند.
  • عمر طولاني دارند کنه هاي سخت يکسال عمر مي کنند( بعضي كنه ها تا سه نسل در سال دارند اما کنه هاي نرم عمرشان بيشتر از کنه هاي سخت بوده ،بطور طبيعي 5 الي 7 سال اما در شرايط خاص تا 20سال هم زنده مي مانند
  • داراي قدرت تخمگذاري زيادي هستند ودر طول عمر خود تا 20000 تخم مي گذارند.
  • خاصيت انتقال از تخم دارند .Transovarial trasmission

ارسال شده در 23 مهر 1395 توسط