ناهنجاری چرخش جنینی معده و روده

c00008_f008-003ae-9781455707478

 

اختلالات گوارشی ناشی از ناهنجاریهای چرخش معده و روده در تکامل جنینی از دو جهت اهمیت دارد: اول آن که این بیماریها نادر نیستند و علل بعضی از شکم دردهای مزمن راجعه، نفخ و فشار در ناحیه شکم، شکم درد قولنجی نامشخص، قولنج ناف راجعه، استفراغ دوره ای ناشی از وجود استون در خون و آپاندیسیت مزمن را تشکیل می دهند.

ورم آن که بعد از تشخیص می توان به درستی تصمیم گرفت که آیا عمل جراحی ضروری است یا با تجویز رژیم غذایی، تنقیه و امثال آن می توان مشکل را برطرف کرد.

تکامل جنینی معده و روده:

می دانیم که در هفته چهارم تکامل جنین در مرحله ای است که لوله اولیه روده به شکل یک حلقه عمودی در وسط جنین قرار گرفته است. در اواخر هفته چهارم این حلقه از حالت عمودی به حالت افقی و مایل به طرف جلو در می آید. در این زمان ته معده یعنی قسمت فوقانی آن حلقه در سمت چپ محور آئورت، و پیلور و اثنی عشر در سمت راست آن جای گرفته اند.

اکنون روده باریک و قسمت فوقانی ایلئوم از قسمت فوقانی حلقه روده به وجود می آید. از بازوی پایینی این حلقه قسمت پایینی ایلئوم و قسمت بالایی قولون تا قولون افقی تکامل می یابد. بالاخره از پایین ترین نقطه قسمت فوقانی حلقه فلسکوردوئودنوژژونال اولیه تشکیل می شود و از پایین ترین نقطه قسمت تحتانی، حلقه فلکسور قولون اولیه تکامل می یابد. در این هنگام به علت رشد سریع کبد، حفره شکم آنقدر تنگ می شود که رشد مارپیچ روده اولیه که لوله ان در ابتدا کوتاه است فقط موقعی میسر است که از حفره شکم اولیه به بیرون راه یابد و به این طریق در هفته های پنجم تا دهم جنین فتق روده به وجود می اید. قرار گرفتن نهایی روده در اثر چرخش حلقه نامبرده بر محور سرخرگ روده بندی فوقانی تعیین می شود. این چرخش سه بار، هر بار 90 درجه یعنی در مجموع 270 درجه در جهت گردش عقربه ساعت اتفاق می افتد. (مشاهده از جلو) بعد از اولین چرخش 90 درجه که تقریبا درهفته هشتم جنینی پایان می یابد حلقه روده اولیه که اول عمودی بود به صورت افقی قرار می گیرد. اکنون دو نقطه انتهای بخش فوقانی و بخش تحتانی حلقه روی یکدیگر قرار ندارند بلکه در کنار یکدیگر هستند که یکی فلکسور اولیه دوئودنوژژونال در سمت راست و دیگری فلکسور اولیه قولون سمت چپ سرخرگ روده بندی فوقانی را تشکیل می دهد.

در هفته دهم جنین حفره شکم وسعت و جای کافی پیدا می کند و لوله روده به آن وارد می شود یعنی اکنون مجددا در حفره شکم قرار می گیرد و یک چرخش 90 درجه دیگر انجام می دهد. در اثر این چرخش بخش پایینی در پشت محور سرخرگ و قولون پروکسیمال در جلوی آن محور قرار می گیرد. سپس با یک چرخش 90 درجه دیگر قولون پروکسیمال از جلو به سمت راست تغییر مکان داده و روده باریک از قسمت عقب به قسمت چپ رانده می شود. این جابه جایی که در مجموع با 270 درجه چرخش انجام می گیرد در هفته یازدهم تا دوازدهم جنینی به پایان می رسد در این زمان هنوز جای روده کور خیلی بالاست و در قسمت راست اپی گاستر در زیر کبد قرار دارد. در مرحله بعدی یعنی هفته دوازدهم جنینی تا زمان تولد در اثر رشد، قولون پروکسیمال به موقعیت نهایی خود در قسمت پایین شکم می رسد. در همین مرحله چسبندگی های فیزیولوژیک و لازم بعضی از قسمتهای روده بند با صفاق جانبی به وجود می آید. نتیجه این اتصال ثابت شدن اثنی عشر و قولون بالا رونده به سمت راست دیواره شکم است. به این ترتیب که قولون بند بالا رونده به دیواره خلفی شکم می چسبد و در نتیجه ریشه روده بند که قبلا پایه دار بود به صورت خطی از فلکسوردوئودنوژژونال واقع در سمت چپ بالا به طرف زاویه ایلئوسکال در قسمت راست پایین شکم در می آید. چسبندگی قولون بند بالا رونده با قسمت خلفی دیواره شکم در همان مرحله چرخش اولیه 90 درجه انجام می گیرد یعنی موقعی که این قسمت از روده به سمت چپ انتقال می یابد. معده بند خلفی نیز که توسه یافته و تبدیل به چادرینه بزرگ شده به قولون بند افقی می چسبد و این قسمت قولون آزاد می ماند.

ارسال شده در 1 مهر 1395 توسط