نکات گفتنی و جالب درباره لکنت زبان

نکات یا نقل قول های مطرح شده در این بخش عمدتا از پزشکان و روانشناسان و متخصصین گفتار درمانی است که خودشان دچار لکنت بوده اند. این نکات در واقع صرفا بعنوان پاسخ به سوالات مطرح شده ذیل نبوده است اما از آنجایی که این نکات حاوی مطالب تازه و روشن نظرات تربیتی است برای آشنایی بیشتر شما جمع آوری شده که به صورت پاسخ به سوال نقل می گردد.

آیا لکنت ارثی است؟

تاکنون هیچ دلیلی روشن بیولوژیکی از اینکه لکنت ارثی باشد بدست نیامده است ولو اینکه ما می دانیم که در بعضی از خانواده ها استعداد ابتلا به لکنت بیشتر است. مطالعات نشان می دهند که بیش از ۶۵ درصد از افرادی که لکنت دارند سابقه لکنت در خانواده ایشان وجود ارد.

تعداد افراد لکنتی چقدر است؟

تقریبا حدود یک درصد از کل جمعیت هر کشوری مبتلا به لکنت هستند با این حساب حدود ۵/۱ میلیون فرد لکنتی در آمریکا هستند. بسیاری از بزرگان و مشاهیر جهان لکنت داشته اند. مثل حضرت موسی (ع) ارسطو، چارلز داروین، چارلز اول پادشاه انگلستان، جورج ششم پادشاه انگلستان و… که تجاربی از لکنت زبان داشته اند. خلاصه در مشکل گویایی تان شما منحصر به فرد نیستید و آن قدرها هم که فکر کرده اید تنها نیستید.

آیا لکنت به گونه ای است که گاهی ظاهر شده و گاهی از بین می رود؟

دو نفر لکنتی الگوی یکسانی را از لکنت ارائه نمی نمایند لکنت هر فرد لکنتی به شیوه و روش خاصی ظاهر می شود و به تناسب مکان و زمان و در ساعت و روز و هفته و ماه و سال و موقعیت خاص متفاوت است.

شدت و فراوانی لکنت معمولا با میزان فشار گویایی رابطه دارد. بسیاری از افراد لکنتی وقتی که تنها هستند یا مطالعه می کنند و یا با حیوانات حرف می زنند کمتر دچار لکنت می شوند. اما بعضی ها حتی وقتی که آواز هم می خوانند دچار لکنت می شوند.

لکنت پدیده ای متناوب است. حتی بعضی از افرادی که شدیدا لکنت دارند، بعضی وقت ها روان صحبت می کنند.

آیا لکنت زبان معلولیت است؟

معلولیت اصلی از این ناشی می شود که برای شما این توهم پیش می آید که شما یک فرد معلول هستید زیرا که شما عقیده دارید که لکنت در حد مسئولیت شما نیست و آن چیزی است که برای شما اتفاق می افتد و نه چیزی که خودتان انجام می دهید. (اگر شما می توانید لکنت را کنترل کنید لکنت معلولیت نیست، ناتوانی شما در درک این حقیقت که شما می توانید لکنت خود را اصلاح کنید خود می تواند معلولیت باشد.)

آیا فرد لکنتی همیشه باید سعی کند که آرامش داشته باشد؟

پاسخ این است که بله من دریافته ام که تمرینات مختلف مربوط به تنش زدایی از عضلات گویایی بسیار ارزشمند و مفید می باشد و به فرد کمک می کند که تنش خود را به هنگام صحبت کاهش دهد. من همیشه از روش تنش زدایی برای آرامش خودم به خصوص در شرایط بحران بهره مند شده ام.

 

چه وقتی لکنت ممکن است بدتر شود؟

وقتی که فرد لکنتی از اعتماد به نفس و منِ قوی به لحاظ پیشرفت ها و موفقیت ها و پذیرش اجتماعی برخوردار باشد بالطبع لکنت کمتری خواهد داشت. و وقتی که در یک شرایط صحبت انتظار فشار و یأس داشته باشد بالطبع دچار لکنت بیشتری خواهد شد.

فرد لکنتی چنانچه احساس گناه و یا اضطراب بیشتری داشته باشد لکنت بیشتری از خود نشان می دهد. بدیهی است افراد لکنتی به هنگام صحبت با افراد متنفّذ بیشتر در معرض لکنت قرار خواهند داشت. هر چقدر فشار روانی بیشتری متوجه فرد لکنتی باشد لکنت او بیشتر و شدیدتر خواهد شد.

چرا معمولا افراد لکنتی در گفتن اسم خود مشکل دارند؟

برای فرد لکنتی مخصوصا مشکل است که اسم خودش را بگوید. اسم شخص تاثیر مهمی بر خودپنداری او دارد و بار روانی بیشتری را بر او حمل می کند. اسم فرد نمایانگر کل شخصیت، عادات، رفتار و نظرات و دیدگاههای اوست. اگر فرد لکنتی بعضی وقت ها برای گریز از لکنت دست به جانشین سازی کلمات می زند اما در رابطه با اسم خودش نمی تواند کلمه دیگری بگوید. لذا چاره ای جز گفتن آن ندارد.

چه نوع علائم ثانویه ممکن است فرد لکنتی نشان دهد؟

افراد لکنتی تعداد متنوعی از عادات زائد و علائم ثانویه توام شده با لکنت از خود نشان می دهند. این علائم ثانویه ممکن است در ابتدا به صورت تکان دادن صورت و سر و بهم زدن پلک ها نمایان شود و بتدریج بیشتر و پیچیده تر شود این علائم در افراد مختلف به صورت متنوع قابل مشاهده است.

چرا در درمان لکنت از آواز خواندن استفاده نمی شود؟

استفاده از صحبت آوازگونه سابقه بسیار قدیمی در درمان لکنت دارد و شاید به راحتی در کتب قدیمی درباره درمان لکنت مشاهده کنید که افراد لکنتی را به شرکت در درسهای آواز خواندن توصیه و تشویق نموده اند. در هر حال آواز خواندن بعنوان یک شیوه درمانی مفید واقع نشده و موفق نبوده است. چرا که آواز خواندن خود یک نقش ویژه است و چیزی نیست که هر کس بتواند در زندگی روزمره مرتب از آن بهره بگیرد. دیگر اینکه آواز خواندن روانی و سلاست کلام را تضمین نمی کند و فایده ای از آن برای درمان لکنت انتظار نمی رود.

آیا باید افراد لکنتی تشویق به صحبت کردن بشوند؟

از آنجایی که صحبت کردن یک وجه از اظهار وجود ارادی و سالم است افراد لنتی باید تشویق بشوند که بیشتر صحبت کنند. نه فقط بعنوان اجرای برنامه درمان لکنت، بلکه برای نزدیک شدن بیشتر به زندگی و ارتباطات اجتماعی. ابتدا ممکن است کمی برای شما دشوار باشد و خجالت بکشید اما هر چقدر بیشتر صحبت کنید راحت تر و روان تر صحبت می کنید.

آیا فرد لکنتی باید کمتر حساس باشد؟

در دو سال اول تحصیلاتم در دانشگاه دریافتم که فرد لکنتی باید مسئله راحتی مخاطبین خود را نیز در نظر داشته باشد. اما باید دانست که اگر او نسبت به لکنت خودش حساسیت کمتری داشته باشد اطرافیان او راحتی بیشتری خواهند داشت و در نتیجه او کمتر دچار لکنت خواهد شد. بنابراین حساسیت کمتر نسبت به لکنت موجب راحتی و روانی بیشتر کلام می شود.

نش ترس در لکنت چگونه است؟

جواب به این سوال شاید در یک جمله خلاصه شود و آن اینکه هر جا که ترس نیست لکنت هم نیست.

وقتی که لکنت موجب ترس می شود همین ترس، ترس بیشتری را به دنبال می آورد و در نتیجه فرد با لکنت شدیدتری مواجه می شود.

آیا بهتر است که فرد لکنتی با ترس خود مقابله کند؟

آیا هرگز از خود سوال کرده اید که چه چیزی بیشتر شما را آزار می دهد؟ لکنت! و یا ترس شما از واکنش مردم در برابر لکنت؟ آیا واقعا این ترس نیست که بیشتر شما را آزار می دهد. بسیاری از افراد لکنتی بیشترین فکر و اضطرابشان در این است که دیگران چه فکری در مورد لکنت آنها می کنند. با ترس خود مقابله کنید. شما باید یاد بگیرید که حساسیت خودتان را نسبت به بازخورد و یا واکنش دیگران نسبت به لکنت تان را کاهش داده و به حداقل برسانید.

ابعاد هیجانی لکنت چگونه است؟

برای افراد لکنتی بسیار مهم است که با ابعاد عاطفی لکنت خود آشنایی بیشتری داشته باشند مسئله ترس و خجالت و دستپاچه شدن در موقعیت های مختلف اجتماعی از ابعاد، بسیار مهم عاطفی لکنت زبان است.

هر چند مشکل است نگرش هیجانی (احساسی) نسبت به لکنت خود نداشته باشید اما شما نیاز دارید که در مورد لکنت خود بیش از پیش منطقی باشید. بیشترین فکر شما باید متوجه این باشد که چگونه صحبت می کنید و نه اینکه دیگران در مورد شما چه فکری می کنند.

چرا مکث کردن سخت است؟

بسیاری از افراد لکنتی از اینکه به هنگام صحبت لحظه ای سکوت داشته و مکث نمایند می ترسند. علت این امر شاید این باشد که غالب اوقات لکنت در حروف یا سیلاب اول کلمات رخ می دهد و لذا افراد لکنتی دوست دارند که خیلی سریع از کلمه ای به کلمه دیگر پرداخته و از هرگونه توقف و مکث خودداری کنند. مکث و شروع دوباره برایشان سخت است.

آیا مسئولیت لکنت بر عهده شخص لکنت کننده است؟

از وقتی که من برنامه درمان لکنت خودم را شروع کردم دریافتم که من ناگزیر باید مسئولیت شیوه سخن گفتن و یا رفتار کلامی خودم را بپذیرم. و بعد از آن بدون کوچکترین دلیل یا بهانه ای کار درمانی خودم را به صورت خیلی جدی دنبال کردم.

شدت لکنت زبان تا چه حد می تواند باشد؟

در بعضی شرایط خاص که فرد دچار ترس و خجالت و دستپاچگی زیاد می شود سخت ترین لحظات را برای ادای حتی یک کلمه پشت سر می گذارد. در این شرایط لکنت زبان شدیدترین حالت را پیدا می کند. مثل آن است که دهان قفل می شود.

افراد لکنتی دنبال چه مشاغلی باید باشند؟

بطور کلی افرادی که لکنت می کنند عموما باهوش و توانا هستند. و آنچه که مشهود است این است که بین توانمندیهای بالفعل و استعدادهای بالقوه ایشان فاصله زیادی است. به نظر ما فرد لکنتی همانند افراد غیر لکنتی از عهده کارهای معمول برمی آید. اگر چه افراد لکنتی تمایل دارند دنبال مشاغلی باشند که ارتباط انسانی و محاوره ای کمتری داشته باشد اما لکنت مانع جدی برای دور ماندن از مشاغل مورد علاقه آنها نباید باشد.

آیا بهتر نیست گاهی از کلمات جانشین که گفتن آنها آسان تر هست استفاده کنیم؟

شما وقتی اساس بهتری خواهید داشت که این رفتار جانشین سازی را به حداقل برسانید. همان طوری که می دانید بعضا ترس شما بیشتر از لکنت شماست. سعی کنید با استفاده از مکالمات تلفنی بتدریج جرات و شهامت خودتان را در صحبت کردن بدون هرگونه جانشین سازی تمرین و تقویت نمائید. بالطبع به لحاظ کاهش ترس آرامش بیشتری خواهید یافت.

آیا بهتر نیست فرد لکنتی وقتی که دچار لکنت می شود به نحوی از آن اجتناب کند؟

به عبارتی لکنت چیزی است که شما سعی می کنید از آن اجتناب داشته باشید هر چقدر تقلا کردن شما در جلوگیری از بروز لکنت کمتر شود لکنت شما کاهش می یابد هر چقدر طفره رفتن شما کم شود ترس شما از صحبت کردن در موقعیت های مختلف کمتر شده و راحت تر صحبت می کنید.

چگونه شما حالت طفره رفتن را متوقف نمودید؟

با تصمیم و اراده قوی می توانید استفاده از شگرد طفره رفتن را به حداقل برسانید. سعی کنید راحت و آزاد لکنت کنید. عمدا وارد موقعیت هایی بشوید که قبلا از صحبت کردن در آن موقعیت ها هراس داشتید.

آیا می توانید در مورد لکنت خود شوخی کنید؟

بیتر مردم وقتی که با فرد لکنتی صحبت می کنند کمی دچار تنش می شوند زیرا که نمی دانند که چه عکس العملی نشان دهند و احتمالا چنین تصور می کنند که افراد لکنتی خیلی حساس بوده و زود آزرده خاطر می شوند و لذا مواظب هستند که چیزی نگویند یا کاری نکنند که افراد لکنتی ناراحت بشوند. بنابراین اگر شما بخواهید که مخاطبین شما احساس راحتی و آرامش بهتری داشته باشند و باصطلاح هنگام صحبت کردن راحت باشند سعی کنید لبخندی بر لب داشته و در صورت امکان لطیفه ای درباره لکنت خود بگوئید. مثلا اگر دچار گرفتگی زبان شدید به جای ناراحت شدن بگوئید «ببینید اگر من نتوانم کلمه مورد نظرم را زود بیان کنم شاید تا آخر شب همین جا بمانیم».

تمرین کردن درباره معرفی خود؟

در سال اول دانشگاه خیلی تمرین کردم که به راحتی برخیزم و خودم را در کلاس معرفی کنم. ابتدا تلاش من این بود که ارتباط بصری خوبی با همکلاسی هایم داشته باشم و سپس به اصلاح گویایی ام پرداختم. و در پایان سال مشکلی از این بابت که خودم را معرفی کنم نداشتم.

آیا فرد لکنتی آدمی است عصبانی؟

به صرف اینکه شما لکنت می کنید شما هیچ کمبودی از نظر بیولوژیکی از دیگران نداشته و دلیلی ندارد که عصبانیت شما بیش از دیگران باشد. اگر شما بپذیرید که لکنت دارید و خیلی آسان و راحت لکنت کنید دیگر دلیلی نیست که مسئله عصبی بودن شما مطرح شود.

آیا بهتر نیست که فرد لکنتی بدنبال روانی و سلاست کلامی کامل باشد؟

بطور کلی افراد غیر لکنتی هم بعضا دچار ناروانی کلامی می شوند. برخورداری از یک سلاست و بلاغت کامل کلامی یک مهارت نادر است. بیشتر ما هم در صحبت کردن ها دچار  اشتباه می شویم لذا برای افراد لکنتی توصیه این است که بیش از آنکه بدنبال سلاست و روانی کامل کلام باشد بهتر است در اندیشه صحبت آسان و راحت (بدون ترس و تنش) باشند.

آیا لازم است افراد لکنتی مواظب توصیه های این و آن باشند؟

بله، لکنت یک اختلال روانی- حرکتی پیچیده است و با روش های درمانی نامطلوب و نامناسب بدتر می شود. بسیاری از افراد بدون آگاهی کامل از ماهیت و چگونگی لکنت با توصیه ها و اندرزهای بی پایه موجب تشدید لکنت دیگران شده اند.

لکنت یک پدیده تخصصی است و درمان تخصصی نیاز دارد.

آیا بهتر نیست فرد لکنتی وانمود کند که لکنت نمی کند؟

خیر، من هر قدر سعی کردم که با طفره رفتن ها وانمود کنم که لکنت ندارم، لکنتم بدتر و بدتر شد. تا بدانجا که به این حقیقت رسیدم که دلیلی ندارد لکنت خودم را مخفی و پنهان نگه دارم و بعد از آنکه با جرات و شجاعت به دیگران گفتم که لکنت دارم شدت لکنتم تقلیل پیدا کرد.

آیا بهتر است فرد لکنتی مشکل گویایی خودش را شرح دهد؟

بعضی وقت ها توضیح و شرح لکنت به برخی از نزدیکان مثل والدین، دوستان، معلمین و همکاران و… برای درک متقابل، مفید و موثر واقع می گرد. همچنین شما می توانید به آنها بگوئید که دوست دارید مخاطبین شما چه نگرش یا رفتاری در برابر شما داشته باشند. وقتی که شما مطمئن هستید که مخاطب یا مخاطبین شما اطلاعات نسبتا خوبی نسبت به لکنت شما دارند آرامش بهتری یافته و راحت تر صحبت می کنید. یک نگرش متقابل و صادقانه برای همه افراد جامعه مفید و موثر است.

آیا فرد لکنتی باید گویش خودش را کنترل کند؟

از اولین وظایف فرد لکنتی این است که به طور مستمر رفتار کلامی خود را مورد مشاهده و ارزیابی قرار داده و بتدریج رفتار زائد کلامی را حذف نماید.

فرد لکنتی باید بداند که به هنگام مواجه شدن با موقعیت یا کلمه ترس آور چه می کند. شما باید لکنت خودتان را با علائم متنوع آن تجزیه و تحلیل کنید.

آیا کسی می تواند رفتار خودش را تغییر دهد؟

آنچه را که شما یاد گرفته اید که انجام دهید می توانید یاد بگیرید که انجام ندهید. این عقیده که پلنگ نمی تواند خالهای خودش را عوض کند عقیده درستی نیست و در مورد رفتار کلامی شما صدق نمی کند. اگر فکر کنید که کسی که لکنت پیدا کرد دیگر خوب شدنی نیست آن وقت بدون هیچ گونه امیدی باید تا آخر عمر با لکنت دست و پنجه نرم کنید. با مشکل گویایی خودتان مقابله کنید و قطعا موفق به تغییر و اصلاح آن خواهید شد.

«جان» چگونه لکنت خودش را تغییر داد؟

جان تصمیم گرفت که صحبت کردن خودش را در برابر آئینه مشاهده نموده و در نوار ضبط صوت به آن گوش دهد. آن گاه سوالاتی را درباره اینکه در برابر این گونه صحبت کردن چه می تواند بکند مطرح نمود. روند صحبت کردن طبیعی را هم با دقت هر چه بیشتر مورد مشاهده و مطالعه قرار داد. ما با هم نشستیم و درباره برنامه ها و روشهای اصلاح گفتار صحبت کردیم. سپس او سعی کرد رفتاری را که به هنگام لکنت از او سر می زند عمدا تقلید و تکرار کند و سعی کند آن را با رفتار کلامی طبیعی دریابد.

آنگاه تکالیفی را که برای او توصیه نموده بودم اجرا نمود بیشتر این تکالیف مربوط به نوع مشاهده و ارزیابی رفتار کلامی غیر عادی او بود و مهمتر اینکه او به این باور رسیده بود که می تواند گویش خود را تغییر دهد.

آیا دوران درمان لکنت طولانی است؟

دوران درمان، تدریجی و نسبتا طولانی خواهد بود.

اگر انتظار یک درمان قطعی و جدی را دارید باید توجه داشته باشید که تغییر دادن عادات نامطلوب کلامی شما زمان زیادی می طلبد.

آیا جواب دادن به تلفن برای بسیاری از افراد لکنتی مشکل است؟

وقتی که فرد لکنتی از تلفنی استفاده می کند مجبور است با اتکاء به صدای خود مکالمه را ادامه دهد. و دیگر نمی تواند از رفتارهای الحاقی و زائد مثل کشیدن ابرو و تکان دادن دست و غیره استفاده کند. لذا صحبت تلفنی ممکن است برای افراد لکنتی مشکل به نظر برسد به خصوص وقتی که باید به تلفن جواب دهند و شناختی از فردی که آن طرف خط تلفن صحبت می کند، ندارند. لذا توصیه شده است که یکی از تمرینات افراد لکنتی صحبت کردن با تلفن باشد و در حین مکالمه تلفنی رفتار خود را در آئینه مشاهده نمایند.

آیا لکنت یک مشکل روانشناختی است؟

ما باید توجه داشته باشیم که درمان لکنت زبان بدون توجه به شرایط و تجارب عاطفی- روانی فرد چندان مقدور نخواهد بود. لکنت پدیده ای است که در مرز دانش روانشناختی مرضی و آسیب شناسی گفتار قرار دارد.

ارسال شده در ۲۲ دی ۱۳۹۵ توسط مطلب نویس

مطالب مشابه